Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί την συνέχεια της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, βασίζεται σε αυτήν, στις πολιτικές της και στο θεσμικό της σύστημα, με τις αλλαγές που επιφέρει η συνθήκη του Μάαστριχτ.

Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της, όμως, είναι ότι προσθέτει δύο νέους καίριους τομείς κοινής δράσης των "δεκαπέντε": την Πολιτική Ένωση και την Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ).

Με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ η Κοινότητα αποκτά περισσότερες αρμοδιότητες, μπορεί να λειτουργεί αποτελεσματικότερα και οι αποφάσεις λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιο κοντά στους πολίτες, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας. Με επίκεντρο τον Ευρωπαίο πολίτη, η νέα Συνθήκη επιχειρεί να δημιουργήσει το πλαίσιο μιας αποτελεσματικότερης κοινής δράσης με περισσότερη δημοκρατία και διαφάνεια.

Στον Ευρωπαίο πολίτη χορηγούνται ευρωπαϊκά δικαιώματα. Ο δημοκρατικός έλεγχος αυξάνεται παραχωρώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο περισσότερες αρμοδιότητες. Στα όργανα της Κοινότητας προστίθεται η "Επιτροπή των Περιφερειών".

Άμστερνταμ 16-17 Ιουλίου 1997 - Οι "15" καταλήγουν σε συμφωνία για τη νέα Συνθήκη

Η Ένωση δεσμεύτηκε και προχώρησε στη δημιουργία της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ), με κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή το 1999. Παίρνει όλες τις απαραίτητες αποφάσεις και μέτρα για την καθιέρωση Κοινή Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ).

Ο στόχος της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής τη δεσμεύει κατά προτεραιότητα, επιβάλλοντας πρόσθετα μέτρα για την ανάπτυξη των κρατών και περιφερειών της που μειονεκτούν (Β' Πακέτο Ντελόρ και Πακέτο Σαντέρ).

Οι νέες αρμοδιότητες της Ένωσης αφορούν στους τομείς της προστασίας του καταναλωτή, της υγείας των διευρωπαϊκών δικτύων (μεταφορές, τηλεπικοινωνίες, μεταφορά ενέργειας), βιομηχανικής πολιτικής, εκπαίδευσης, πολιτισμού, και εντατικοποίησης της προστασίας του περιβάλλοντος, της έρευνας και της ανάπτυξης, της κοινωνικής πολιτικής και της συνεργασίας στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων.

Η Ένωση σέβεται την εθνική ταυτότητα των κρατών μελών της, την ιστορία, τον πολιτισμό και τις παραδόσεις τους. Η ιστορικά διαμορφωμένη πολιτισμική πολυμορφία των κρατών μελών και περιφερειών προστατεύεται και ενισχύεται.